Последние новости

ԲՅՈՒՋԵԻ ՃԵՂՔԵՐՆ ԱՃՈՒՄ ԵՆ

Այն, որ Հայաստանում ներկայիս տնտեսական ճգնաժամի հարվածներն առաջիններից մեկն իր վրա կզգա երկրի բյուջեն, կասկածից վեր էր։ Բայց այդուհանդերձ, դատելով որոշ թվերից, այդ հարվածը ծայրահեղ ու անսպասելի ցավոտ եղավ

Ըստ Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալների, ընթացիկ տարվա մայիսին Հայաստանում վճարվել են 80 մլրդ դրամից քիչ ավելի գումարի հարկեր ու պետական տուրքեր: Այդ թիվն ինքնին առանձնապես ոչինչ չի ասում։ Այլ բան է՝ համեմատության մեջ։ Ահա ուրեմն, ընթացիկ տարվա ապրիլին այդ ցուցանիշն արձանագրվել է 150 միլիարդի, իսկ անցած տարվա մայիսին՝ 104 միլիարդի մակարդակում։ Այլ կերպ ասած, 2020 թվականի մայիսին հարկերի և պետական տուրքերի գծով հայոց գանձարան մտած գումարը գրեթե երկու անգամ ավելի քիչ է նախորդ ամսվա համեմատ և 20%-ով պակաս, քան նախորդ տարվա նույն ամսին։ Ասել, թե անկումը պատկառելի է, կնշանակի՝ ոչինչ չասել։ Հարկերի ներհոսքի այսչափ կտրուկ նվազումը, մանավանդ եթե միտման բնույթ կրի, ուղղակի աղետալի է։

Խնդրի մասշտաբները ցույց տալու համար անդրադառնանք թվերին։ Վերջերս ՀՀ ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը հայտարարեց, որ ԱՄՀ-ն Հայաստանին 315 միլիոն դոլարի չափով բյուջետային վարկ կտրամադրի: Նախարարն ասաց, որ այդ գումարները կուղղվեն բյուջետային ծրագրերի ֆինանսավորմանը, և բացատրեց դա նրանով, որ համավարակի պատճառով սպասվում է տնտեսական անկում և, համապատասխանաբար, բյուջեի հարկային մուտքերի կրճատում: Ամեն ինչ կարծես թե տրամաբանական է։ Բայց այստեղ հետաքրքիր է մեկ այլ բան. ըստ էության, մայիսին հարկային մուտքերի անկումը (ապրիլի համեմատ) կազմել է շուրջ 70 միլիարդ։ Այսինքն՝ 145 միլիոն դոլար, իսկ դա 2020 թվականի Հայաստանի բյուջեի ֆինանսավորմանը ԱՄՀ-ի կողմից հատկացվող վարկի ամբողջ գումարի գրեթե կեսն է։ Եթե հարկային մուտքերի այսչափ էական անկման բացասական միտումը պահպանվի, ինչն առավել քան հավանական է, ապա 300- միլիոնանոց վարկը ստիպված կլինեն ծախսել երկու-երեք ամսվա ընթացքում, ընդ որում չկարկատելով բյուջեի անցքերը:

Ասենք, հարկահավաքման մայիսյան զեկույցը բովանդակում է նաև այլ, ոչ պակաս հետաքրքիր և միևնույն ժամանակ մտահոգիչ նրբություններ: Ինչպես պարզվում է, մայիսին միջոցների ներհոսքը գանձարան կրճատվել է հիմնականում ուղղակի հարկերի գծով։ Մասնավորապես, վճարվել է 6 միլիարդ դրամով ավելի քիչ եկամտահարկ, քան ապրիլին։ Դա, ըստ էության, վկայում է աշխատատեղերի կամ աշխատավարձերի կրճատման մասին։ Թեև, ամենայն հավանականությամբ, այդ գործոնները համակցված են։ Ուղղակի հարկերի մեկ այլ տեսակի՝ շահութահարկի պարագայում պատկերը պարզապես վհատեցնող է։ Եթե ապրիլին շահութահարկի գծով բյուջե է մուտքագրվել 52 մլրդ դրամ, ապա մայիսին՝ ընդամենը 4 միլիարդ։ Նկատեք, սա բնավ անկում չէ, ցուցանիշի կրճատում չէ։ Սա դրա (ցուցանիշի) փլուզում է։

Այստեղ ձեռնպահ մնանք սեփական գնահատականներից ու մեկնաբանություններից և հղում կատարենք Նիկոլ Փաշինյանի հունվարյան (ընթացիկ տարվա) ֆեյսբուքյան գրառումներից մեկին։ Վարչապետը հանրությանը հաղորդեց, թե 2017 թվականի համեմատ՝ 2019-ի արդյունքներով ուղղակի հարկերի ծավալն աճել է 4,4 տոկոսով։ Նա ներկայացրեց նաև մի շարք այլ թվեր, բայց նախ որոշեց «տառաճանաչության» մի փոքրիկ դաս անցկացնել. «Մինչ հաջորդ փաստի ձևակերպումը՝ ասեմ, որ ուղղակի հարկատեսակները ավելի հակված են ստվերայնության, քան անուղղակի հարկերը։ Սա հատկապես խոշորների պարագայում, որոնք ակցիզային հարկը, ԱԱՀ-ն ավելի մեծ պատրաստակամությամբ են վճարում, քանի որ այդ հարկերը ետ են ստանալու սպառողներից, որովհետև այդ հարկերը ներառվում են վաճառքի գնի մեջ։ Համապատասխանաբար՝ հարկային վարչարարության տեսանկյունից էլ ուղղակի հարկերի արձանագրումը ավելի մեծ ջանք է պահանջում, քան անուղղակի հարկերը։ Սա հաշվի առնենք և տեսնենք, թե 1000 խոշորների կողմից վճարված հարկերի մեջ ուղղակի հարկերի մասնաբաժինը ի՞նչ փոփոխություններ է կրել վերջին տարիներին»։

Իսկ մենք հաշվի առնենք տարեսկզբին վարչապետի ասածը և այդ տեսանկյունից դիտարկենք մայիսյան հարկային մուտքերը։ Եվ այսպես, փաստ առաջին. կտրուկ նվազել են ուղղակի հարկերը։ Ինչպես ասում էր վարչապետը, «դրանք ավելի հակված են ստվերայնության»։ Այստեղ հանգում ենք այն եզրակացության, որ մայիսին հայրենի բիզնեսն անցել է ստվեր։ Փաստ երկրորդ. մայիսին հարկերը 3 միլիարդով ավելացել են միայն ԱԱՀ-ի գծով, իսկ ինչպես կես տարի առաջ ասում էր Նիկոլ Փաշինյանը, խոշոր ընկերությունները ավելի մեծ պատրաստակամությամբ են վճարում ԱԱՀ-ն, քանի որ այդ հարկի ծախսերը «ետ են ստանալու սպառողից»։ Այսինքն այդ աճն ապահովվել է սպառողների հաշվին։

    ПОСЛЕДНИЕ ОТ АВТОРА

    • АЛИЕВ НАДИКТОВАЛ ПОВЕСТКУ
      2022-05-28 14:09
      235

      Фракция "Гражданский договор" не примет участия во внеочередном заседании парламента Армении, созванном оппозицией 3 июня. Об этом секретарь правящей фракции Артур Ованнисян сообщил в соцсетях, передает Sputnik Армения. Ранее стало известно, что парламент Армении созовет внеочередное заседание 3 июня в 16։00 по требованию оппозиционных фракций "Айастан" и "Честь имею". На повестке – обсуждение и принятие заявления об армяно-турецких и армяно-азербайджанских отношениях. "Фракция не поддастся на политический шантаж и не примет участия во внеочередном заседании", – заявил Ованнисян. По его словам, "Гражданский договор" продолжит защищать права Арцаха и его населения на всех уровнях и платформах. Ованнисян обвинил парламентскую оппозицию в бездействии, отметив, что, кроме уличной борьбы и лозунгов о спасении Арцаха, от них не поступало конструктивных предложений по решению карабахского вопроса.

    • ГРЕХ УСТРАНИЛИ – УРНЫ ДОБАВИЛИ?
      2022-05-28 10:28
      557

      Армения заинтересована в скорейшем заключении соглашения о свободной торговле между Ираном и Евразийским экономическим союзом (ЕАЭС). Об этом в пятницу на онлайн-заседании Высшего евразийского экономического совета заявил премьер-министр страны Никол Пашинян, передает Sputnik Армения. "Считаю важным в очередной раз обратить внимание на заинтересованность Армении в скорейшем заключении полноформатного соглашения о свободной торговле между Ираном и ЕАЭС. Опыт функционирования временного соглашения с Тегераном наглядно показывает привлекательность иранского рынка и перспективы дальнейшего углубления сотрудничества", - отметил он.

    • КОРРУПЦИОННЫЕ РИСКИ ВМЕСТО ЧИСТОТЫ
      2022-05-27 10:44
      707

      Штраф за выброшенный в неположенном месте мусор увеличится в десять раз. Соответствующий законопроект, прорабатываемый столичными властями, будет внесен на рассмотрение правительства. Об этом сказал в ходе заседания Совета старейшин мэр Еревана Грачья Саркисян, передает Sputnik Армения.

    • В НАДЕЖДЕ НА СОЛОМИНКУ
      2022-05-27 10:40
      758

      Новые, апрельские данные Статистического комитета Армении по линии макроэкономических показателей, характеризующих социально-экономическое положение страны, подняли настроение армянским чиновникам. Рост зафиксирован практически по всем параметрам, чему они искренне радуются. Причем так довольны представители власти сплошным ростом, что даже не задумываются над тем, что не любой рост улучшает социально-экономическое положение страны. По крайней мере, социальное положение ее граждан. С какой стати им (гражданам) считать позитивным, например, рост цен? Между прочим, в апреле этого года, по сравнению с мартом потребительские цены выросли на 2,3%, а по сравнению с прошлогодним тем же месяцем – на 8,4%.






    ПОСЛЕДНЕЕ ПО ТЕМЕ