Հետազոտողները հայտնաբերել են այսպես կոչված «քայլող շնաձկան» նոր տեսակ՝ փոքր չափերի գորգային շնաձկների հազվագյուտ խումբ, որոնք կարողանում են շարժվել ծանծաղուտային խութերով՝ լողակները օգտագործելով ոտքերի պես։ Արդյունքները հրապարակվել են Journal of the Ocean Science Foundation ամսագրում։
Նոր տեսակը ստացել է Hemiscyllium dudgeonae («Դադջոնի քայլող շնաձուկ») անվանումը՝ ի պատիվ ավստրալացի գիտնական Քրիստին Դադջոնի, որը ավելի քան քսան տարի նվիրել է շնաձկների այս ցեղի ուսումնասիրությանը։
Արտասովոր հայտնագործությունն արել են ջրասուզակները Պապուա Նոր Գվինեայի հարավարևելյան ափերի մոտ իրականացված արշավախմբի ընթացքում։ Կորալային խութերի մեջ հետազոտողները նկատել են շագանակագույն բծերով փոքր շնաձուկ, որի մարմնի նախշը նման չէր հայտնի տեսակներից և ոչ մեկին։
«Ես անչափ հուզված էի։ Երկար չզննեցի նախշը, արագ բռնեցի շնաձկանը և նրա հետ բարձրացա նավակ», — հիշում է Ավստրալիայի Սանշայն Քոստ համալսարանից Քրիստին Դադջոնը։
Նավի վրա նմուշն ուսումնասիրել է ասպիրանտ Ջես Բլեյքվեյը՝ նոր հետազոտության գլխավոր հեղինակը։ Հենց նա առաջինը նկատեց, որ կենդանու մարմնի նախշը տարբերվում է այն տեսակից, որը խումբը ակնկալում էր գտնել։
Գիտնականները շարունակել են ուսումնասիրել հարևան խութերը և ընդամենը երկու օր անց հայտնաբերել են ևս տասնմեկ նման շնաձուկ երեք տարբեր վայրերում։ Դրանց թվում կային արուներ և էգեր, երիտասարդ և հասուն առանձնյակներ, և բոլորն ունեին նույն բնորոշ նախշը՝ կազմված մանր սպիտակ գծիկներից և շագանակագույն կետերից։
Համոզվելու համար, որ խոսքը իսկապես նոր տեսակի մասին է, հետազոտողները կատարել են գենետիկական վերլուծություն։ ԴՆԹ-ի համեմատությունը ցույց է տվել, որ հայտնաբերված շնաձկները տարբերվում են քայլող շնաձկների նախկինում հայտնի բոլոր ինը տեսակներից։
Քայլող շնաձկները համարվում են իրենց ընտանիքի ամենաանսովոր ներկայացուցիչներից։ Ի տարբերություն խոշոր օվկիանոսային ազգակիցների՝ նրանք ամբողջ կյանքն անցկացնում են կորալային խութերի մոտ և կարողանում են բառացիորեն «քայլել» ծովի հատակով՝ հենվելով կրծքային և փորային լողակների վրա։ Այս ունակությունը հատկապես օգտակար է տեղատվության ժամանակ, երբ խութի առանձին հատվածներ մեկուսանում են ավելի խոր ջրերից։
Գիտնականների կարծիքով՝ այսպիսի հարմարվողականությունը ձևավորվել է որպես արձագանք արևադարձային խութային ծանծաղուտների կյանքի բարդ պայմաններին, որտեղ թթվածնի մակարդակը կարող է կտրուկ փոխվել՝ կախված մակընթացություններից և տեղատվություններից։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ քայլող շնաձկների որոշ տեսակներ կարողանում են մի քանի ժամ գոյատևել ծայրահեղ ցածր թթվածնային միջավայրում։
Առայժմ Դադջոնի շնաձուկը հայտնի է միայն Պապուա Նոր Գվինեայի երեք կետերից։ Եթե հետագա ուսումնասիրությունները հաստատեն, որ նրա տարածումը իսկապես շատ սահմանափակ է, տեսակը կարող է խոցելի լինել կլիմայի փոփոխության, խութերի ոչնչացման և ձկների չափից ավելի որսի նկատմամբ։
Այս բացահայտումը ընդգծում է, որ նույնիսկ համեմատաբար փոքր խորություններում օվկիանոսը դեռևս պահպանում է գիտությանը անհայտ բազմաթիվ տեսակներ։ Հետազոտողները ծրագրում են շարունակել արշավախմբերը տարածաշրջանում՝ հույս ունենալով ավելին իմանալ նոր շնաձկան կենսաբանության և կենսակերպի մասին։
