Վահան ԶԱՆՈՅԱՆ․ ԻԳՆԱՏԻՈՒՍՆ ԱՄՆ ՎԱՐՉԱԿԱԶՄԻՆ ՀԻՇԵՑՐԵՑ՝ ԻՆՉ Է ԵՂԵԼ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՅԵՐԻ ՀԵՏ
Անցած շաբաթ, ամերիկյան հեղինակավոր Washington Post-ում հրապարկվեց ամերիկահայ հայտնի լրագրող, բեսթսելերների հեղինակ Դեյվիդ Իգնաթիուսի ազդեցիկ սյունակը, որտեղ նաև նախագահ Թրամփին ուղղված կոչ կար՝ կատարելու հալածյալ քրիստոնյաներին պաշտպանելու իր խոստումը և դա սկսել հենց Ռուբեն Վարդանյանից: News.am-ը թեմայի շուրջ զրուցել է սփյուռքահայ գրող, հրապարակախոս, տնտեսագետ Վահան Զանոյանի հետ, որին ևս հղում էր արված Իգնաթիուսի սյունակում:
- Պարոն Զանոյան, New York Times- ի բեսթսելերների հեղինակ, ամերիկահայ հայտնի լրագրող Դեյվիդ Իգնաթիուսը վերջերս բավականին ազդեցիկ հոդված էր հրապարակել Բաքվում ընթացող կեղծ դատավրությունների և իր և Ձեր ընկերոջ՝ Ռուբեն Վարդանյանի մասին: Այն նաև կոչ էր պարունակում նախագահ Թրամփին ՝ կատարելու հալածյալ քրիստոնյաներին պաշտպանելու իր խոսումը և դա սկսել հենց Ռուբեն Վարդանյանից: Ձեր կարծիքով՝ արդյո՞ք սա որևէ ազդեցություն կունենա:
- Դեյվիդ Իգնաթիուսի սյունակները Վաշինգտոնի քաղաքական վերնախավի շրջանում, ընդհանրապես, լայնորեն ընթերցվող և հեղինակություն ունեցող գրություններ են։ Ռուբենի մասին սյունակը կարևոր ուղերձներ է հղում: Կարևոր էր ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմին հիշեցնել, թե ինչ է տեղի ունեցել Արցախի էթնիկ հայերի հետ և որտեղ են հիմա Ռուբեն Վարդանյանն ու Արցախի նախկին ղեկավարությունը: Սա միայն հայության խնդիրը չէ: Բռնապետական երկիրը ոտնահարում է բոլոր տեսակի միջազգային իրավունքներն ուարժեքները, անարգել պատանդ պահում մարդկանց, ու աշխարհը լռում է: Սա մարդու համընդհանուր իրավունքների, ազատության հիմնարար իրավունքի մասին է: Անպատժելիությունը դուռ է բացում նոր հանցանքների համար:
Իգնաթիուսը ևս մեկ անգամ ուշադրություն հրավիրեց այդ փաստերի վրա՝ շեշտելով քրիստոնեական գործոնը, որովհետև այդ գործոնը հատուկ կարևորություն ունի ԱՄՆ-ի ներքին քաղաքական բեմի վրա, և որովհետև Թրամփն ինքն էր այդ թեմայով խոսել։ Այստեղ արժե նշել, որ Իգնաթիուսը լավ օրինակ և ապացույց է, թե «իրական Հայաստան»-ից դուրս գտնվող՝ հայ ազգի կարողականությունները ինչպես կարող են սատարել Հայաստանի և համայն հայության խնդիրներին։
Բացի իր անձնական վաստակից՝ որպես հեղինակավոր լրագրող և վիպասան, պետք է նաև հիշել, որ նրա հայրը, որը Ցեղասպանությունը վերապրածի ժառանգ էր, եղել է Միացյալ Նահանգների Ռազմածովային ուժերի նախարարը։ Նրա և նրա հոր հայկական արմատների մասին մենք խոսել ենք այս զրույցում: Եվ ողջունելի էր, որ Իգնաթիուսը, իր ամբողջ անձնական և ընտանեկան բարոյավարկով և հեղինակությամբ, կանգնեց Ռուբենի կողքին: Դա պետք է անեն բոլոր նրանք, ովքեր ճանաչում են Ռուբենին և բոլոր նրանք , ում համար կարևոր են համամարդկային արժեքները:
- Անձամբ Դուք հետևո՞ւմ եք Բաքվում ընթացող ֆարսին, որը դատավարություն են կոչում:
- Հետևում եմ, այնքանով, որքան հնարավոր է հետևել, նկատի ունենալով թափանցիկության բացակայությունը: Առաջադրված են մեկը մյուսից անհեթեթ մեղադրանքներ, որոնք ոչ մի կապ չունեն Ռուբենի, նրա աշխարհընկալման ու կենսափիլիսոփայության հետ:
Ռուբենն արժանապատիվ ու խիզախ հայի կերպար է: Ինչ նա նախաձեռնել է՝ հպարտություն է բերում հայությանը: Օրինակ՝ ես ինքս որպես հայ, ինձ հպարտ եմ զգում «Ավրորայի» համար: Դա մի նախաձեռնություն է, որ մեզ թույլ է տալիս դուրս գալ զոհի կերպարից, մեզ ուժեղ զգալ, օգնության ձեռք մեկնել ուրիշներին: Սա արժանապատիվ ազգերին վայել փիլիսոփայություն է, երբ դու կարող ես նաև տալ աշխարհին: Ես ինձ հպարտ եմ զգում, երբ Տաթևում Ռուբենի կառուցած ճոպանուղին ամեն անգամ մրցանակ է բերում Հայաստանին:
Ռուբենը այն կերպարն է, որը աշխարհով մեկ ճանաչելի է դարձնում հայ ազգին ու հավաքական հարգանք ստեղծում մեր նկատմամբ: Այդ պատճառով է, որ Ռուբենը Բաքվի կեղծ դատարանում առանձնացված է Արցախի մյուս առաջնորդներից։ Ես համոզված եմ որ Ադրբեջանի թիրախը սոսկ Ռուբեն Վարդանյանի անձը չէ, այլ այն՝ ինչ նա ներկայացնում է համաշխարհային ասպարեզում որպես օրինակելի հայ մարդ։ Ճիշտ ա՛յդ կերպարն է, որ ուզում են պախարակել և նվաստացնել։ Այդ կերպա՛րն է այսօր «դատվում» Բաքվում:
- Իգնաթիուսին Դուք ասել էիք, որ Ադրբեջանի ներխուժումից 10 օր առաջ զանգահարել էիք Վարդանյանին և հորդորել հեռանալ։ Նա մերժել է: Կպատմե՞ք այդ մասին:
- Ռուբենի հետ բազմաթիվ հանդիպումներ եմ ունեցել մինչև նրա՝ Արցախ մեկնելը, և ավելի ուշ՝ նաև Արցախում: Ես լավ գիտեմ՝ այդ քայլին գնալու նրա դրդապատճառները: Առիթներ ունեցել եմ ասելու, որ Արցախ տեղափոխվելը նրա անձնական ու գիտակցված որոշումն է եղել՝ իրազեկ լինելով հանդերձ այդ քայլի հետ կապված բոլոր ռիսկերին: Նա համոզված էր, որ այդ դժվարին իրավիճակում պետք է լինել արցախահայության կողքին, և իր կողմից փորձում էր հնարավոր ու անգամ անհնարին ամեն բան անել, որպեսզի արցախցիները շարունակեն խաղաղ ապրել իրենց բնօրրանում: Նա նպատակ ուներ, որ տարածաշրջանում պատերազմները չլինեն հարցեր լուծելու միջոց, որ մարդիկ կարողանան անվտանգ ապրել այն հողի վրա, որտեղ ապրել են հազարամյակներ շարունակ: Իր մեծագույն մտահոգություններից մեկը Արցախի հավանական հայաթափումն էր՝ այդ իրականություն դառնալուց շատ առաջ։
Երբ արդեն Արցախում էր, ես իսկապես խոսել եմ նրա հետ և ոչ մեկ անգամ, այլ շատ հաճախ, բազմաթիվ անգամներ: Նա ամեն անգամ ասում էր, որ չի կարող այս ծանր վիճակում գտնվող ժողովրդին մենակ թողնել ու դուրս գալ: Շրջափակման, սննդի բացակայության պայմաններում նա չգիտես ինչպես կարողացել էր ճաշարաններ բացել, որտեղ օրական հարյուրավոր մարդիկ, ծերեր ու երեխաներ կարողանում էին սնունդ ստանալ: Նա նախաձեռնել էր բազմաթիվ նախագծեր՝ Արցախի պարենային անվտանգության, էներգետիկ ինքնաբավության, առողջապահության և կրթական համակարգերի բարելավման նպատակով։ Նա այդ դաժան պայմաններում ու ծանր իրականության մեջ կարողացել էր մարդ մնալ, իսկ դա բացառիկ որակ է: Նա նաև բանտախցից էլ չգիտես ինչ ճիգերով ուղերձ էր հղում ու ասում, որ ո՛չ չարություն, ո՛չ ատելություն չի զգում, թեև ես հավատում եմ, որ անարդարության դեմ ընդվզում կար իր հոգում։ Սա ոգու մեծ ուժի մասին է խոսում: