Последние новости

ՉԵՆ ՇՏԱՊՈՒՄ ԸՆՏԱՆԻՔ ԿԱԶՄԵԼ ԵՎ ԱՎԵԼԻ ՔԻՉ ԵՆ ԾՆՆԴԱԲԵՐՈՒՄ

Վերջին տարիներին Հայաստանում ժողովրդագրության պատկերն արմատապես փոխվել է. բնակչության արտահոսք սահմանամերձ շրջաններից, ծնելիության անկում, բնակչության տարիքային խմբերի հարաբերակցության անհամամասնություն. տարեցներն ավելի շատ են, քան երիտասարդները։

Միջազգային չափանիշներով, եթե բնակչության 7%-ից ավելին կազմում են տարեցները, ապա արդեն տագնապալի է։ Մեզ մոտ այսօրվա դրությամբ 65 տարին բոլորած մարդկանց քանակն արդեն 14% է, և մենք դասվում ենք ծերացող բնակչություն ունեցող երկրների թվին։ ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի կանխագուշակումներով, 2050 թվականին Հայաստանում մոտավորապես յուրաքանչյուր չորրորդ բնակիչը կլինի տարեց (24%)։ Մենք պետք է հնարավորինս երկար ապահովենք ավագ սերնդին աշխատանքով, որպեսզի կրճատվի կենսաթոշակային բեռը բյուջեի վրա։ Եթե 11 մարդ պայմանականորեն պահում էին 1 թոշակառուի, ապա այսօր այդ հարաբերակցությունը 5-ը 1-ի է։ Ըստ կանխատեսումների, եթե ոչինչ չձեռնարկվի, այն կարող է դառնալ 1-ը 1-ի։ Քանի որ միտումը շարունակվում է, մենք պետք է զբաղվենք պրոֆիլակտիկայով. հետևենք ծերաբանների խորհուրդներին և երկրում զարգացնենք ծերախտաբանությունը։ Այս մասին «ԳԱ»-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտնեց Հայաստանում ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի գործադիր ներկայացուցիչ Ծովինար Հարությունյանը։

Ժողովրդագրական հրատապ խնդիրների թվում են բնակչության անհամամասն տեղաբաշխումը և ներքին միգրացիայի աճի միտումները։ Այսպես, գյուղական բնակչության 60%-ը կենտրոնացված է Երևանին հարակից 4 մարզերում (Արարատ, Արմավիր, Գեղարքունիք, Կոտայք), մինչդեռ սահմանամերձ շրջանները սակավ բնակեցվածների թվում են։ 2011-2018 թվականներին Տավուշում բնակչությունը կրճատվել է 5%-ով, Վայոց Ձորում՝ 6%-ով, Լոռիում՝ 11%-ով։

1990-ականների առաջին կեսի համեմատ երկրում ծնելիությունը կրճատվել է 6 անգամ։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ վերարտադրողական տարիք է մտել 2000-ականների սկզբի սերունդը, երբ ծնելիությունը կազմում էր տարեկան 32 հազար նորածին։ Եվ, չնայած ժողովրդագրական աճի կրճատմանը, ծնելիության գործակիցը վերջին տարիներին մնում է նախկին մակարդակի վրա (1,7)։

Մենք ապրում ենք ժողովրդագրական լուրջ հետընթաց՝ ծնելիության նվազում։ Լոռիում առաջին անգամ արձանագրվել է ծնելիության բացասական սալդո (մահացությունը գերազանցել է ծնելիության թիվը)։ Վիճակն անբարենպաստ է նաև հանրապետությունում ամբողջությամբ վերցրած։ Ամուսնության տարիքն ավելացել է 5 տարով։ Այսպես, եթե 2005 թվականին կանայք ամուսնանում էին 22, իսկ տղամարդիկ 25 տարեկանում, ապա 2017 թվականին ամուսնացող հարսնացուների միջին տարիքը կազմել է 27, իսկ փեսացուներինը՝ 30 տարեկան։ Ընդ որում զույգերը չեն շտապում ընտանիք կազմել, հաճախակի են դարձել ամուսնալուծությունները։ Համեմատության համար. եթե 90-ականներին յոթ ամուսնություններից մեկն էր քայքայվում, ապա մեր օրերում՝ արդեն չորսից մեկը։ Միաժամանակ Հիմենևսի կապերը գնալով թուլանում են. նախկինում ամուսնալուծություններ էին գրանցվում երկարատև ամուսնությունից հետո, իսկ հիմա ավելի հաճախակի են վաղ ապահարզանները։ Այսպես, 2017 թվականին, 2003-ի համեմատ, 1-ից մինչև 4 տարվա համատեղ կյանքից հետո գրանցվող ամուսնալուծությունների թիվն ավելացել է 5 անգամ, իսկ նորաստեղծ ընտանիքներինը (մինչև մեկ տարի համատեղ կյանք)՝ 6 անգամ։

Людей в возрасте старше 65 лет в Армении уже 14%

2017 թվականին 2301 ընտանիքների վերարտադրողական տարիքում գտնվող տղամարդկանց և կանանց խմբերում կատարվեցին հետազոտություններ, որոնց արդյունքում բացահայտվել են ծնելիության ցուցանիշների վրա ազդող գործոնները։ Հարցումներն անցկացվել են Երևանում, Գեղարքունիքում, Շիրակում, Լոռիում և սահմանամերձ Տավուշում. այն մարզերում, որտեղ բարձր է միգրացիան, ցածր է ծնելիությունը և տարածված են պտղի սեռով պայմանավորված ընտրողական աբորտները։ Իսկ աբորտների, ինչպես նաև վեներական հիվանդությունների հետևանքը, որոնցով կանանց վարակում են աշխատանքային միգրացիայից կարճ ժամանակահատվածով վերադարձած ամուսինները, երկրորդային անպտղությունն է (12%)։ Առաջնային անպտղության ցուցանիշը 5% է։

Հիշեցնենք, որ 1900-ական թվականներից ի վեր ծնվող տղաների և աղջիկների հարաբերակցությունը կազմում էր ավելի քան մեկուկես անգամ, իսկ 2008-2012 թվականներին ծնված 100 աղջիկներին բաժին էր ընկնում 115 տղա, ինչը վտանգավոր էր. արդեն 60 տարի անց 93 հազարով կկրճատվեր ծնվող աղջիկների, հետևաբար՝ ապագա մայրիկների թիվը։

Հայաստանի Առողջապահության նախարարությունը, միջազգային և տեղական հասարակական կազմակերպությունների հետ համատեղ, մի շարք միջոցներ է ձեռնարկել մոր առողջության համար աբորտի բացասական հետևանքների վերաբերյալ բնակչությանը լուսավորելու և տեղեկացնելու ուղղությամբ, կազմակերպվել են հանդիպում-սեմինարներ, կանանց կոնսուլտացիաներում աշխատանք է տարվել ապագա մայրիկների և նրանց ընտանիքի անդամների հետ։

-ՀետԵՎողական աշխատանքն այդ ուղղությամբ, ինչպես նաև ընտրողական աբորտների արգելումը օրենսդրական մակարդակով, տվեցին իրենց արդյունքները։ 2017 թվականին ծնված ամեն 110 տղային բաժին ընկավ 100 աղջիկ։ Անցած տարի հարաբերակցությունը կազմեց 111-ը 100-ի, այսինքն՝ քիչ ավելի մոտ նորմային։ Մենք պետք է շարունակենք քարոզչությունը սոցցանցերում, կատարենք բուժանձնակազմի, զագսերի աշխատակիցների վերապատրաստում, աշխատանք տանենք հոգևորականների, սոցաշխատողների հետ, որպեսզի ազդեցություն գործեն զույգերի մտածելակերպի վրա, խնդիրը լուծենք սոցիալական հարթությունում, իսկ դրա համար պայմաններ են պետք, որպեսզի կանայք կարողանան ինքնադրսևորվել,-նշում է Ծովինար Հարությունյանը։

Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ զույգերը երազում են ավելի շատ երեխաներ ունենալ, անվազն երեք, բայց սահմանափակվում են մեկ-երկու փոքրիկներով։ Եվ եթե ողջ աշխարհում գյուղական տեղանքում ծնելիությունն ավելի բարձր է, քան քաղաքներում, ապա Հայաստանում՝ հակառակը. ավելի շատ ծննդաբերում են քաղաքաբնակ կանայք։ Դա իր բացատրություններն ունի. մանկապարտեզների հեռու գտնվելը, մայրերի ուսման գործոնը և ներքին միգրացիան։ Հենց այդ գործոնները՝ աշխատանքի, բնակարանային տանելի պայմանների բացակայությունը, կրթական ոլորտի, մսուր-մանկապարտեզների ծառայությունների անհասանելիությունը մարզերում խանգարում են զույգերին մտածել ընտանիքի համալրման մասին։

Ինչո՞ւմ է ամփոփված պետության դերը ծնելիության մակարդակի բարձրացման հարցում։ Առաջնահերթ խնդիր պետք է դառնա հարցի ինստիտուցիոնալ լուծումը՝ մայրերի ապահովումը մշտական աշխատանքով և պատշաճ աշխատավարձով, հնարավորությունների ստեղծումը, որ նա կարողանա համատեղել աշխատանքն ու երեխայի խնամքը, պետք է մատչելի դարձնել օժանդակ հաստատությունները, մանկապարտեզները, ֆինանսական օգնություն ցուցաբերել, բարձրացնել սոցիալ-մշակութային կյանքի մակարդակը մարզերում։

Երկրում ժողովրդագրական իրավիճակի վերաբերյալ անհրաժեշտ տեղեկատվությունը և առաջարկությունները ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամը կներկայացնի կառավարության նոր կազմին և խորհրդարանին։

 

Основная тема:
Теги:

    ПОСЛЕДНИЕ ОТ АВТОРА

    • С СЕЛА ХАЧИК НАЧИНАЕТСЯ АРМЕНИЯ
      2021-10-15 09:59
      1519

      Дорога к селу, с трех сторон граничащему с Нахиджеваном, извилистая, со множеством крутых перевалов по горной тропе. В расположенном на высоте свыше 1900 м над уровнем моря Хачике растут вкуснейшие яблоки, виноград и орехи. В чем и убедились многочисленные гости, прибывшие сюда 11 октября по инициативе Фонда демографии ООН на мероприятие по случаю Международного дня девочек. В их числе были руководитель офиса ООН в РА Шомби Шарп, глава делегации Евросоюза Андреа Викторин, министр труда и по социальным вопросам Нарек Мкртчян, марзпет Вайоц Дзора Арарат Григорян, а также журналисты.

    • ПРЕДСТАВИТЕЛЬ УВКБ ООН: "МЫ ПОМОЖЕМ БЕЖЕНЦАМ ИЗ КАРАБАХА СТАТЬ НА НОГИ"
      2021-10-02 10:23
      2152

      Акции протеста арцахцев, вследствие войны оказавшихся в Армении, стали в последние месяцы регулярными. Людей приводит к Дому правительства безнадежность ситуации, в которой они пребывают уже год. К прежним проблемам добавились новые: прекращены программы социальной поддержки, проживающих в общежитиях выселяют по сути дела на улицу без всяких гарантий. Не получая положительных сигналов от властей, протестующие направляются к посольствам стран-сопредседателей Минской группы, к миссии ООН с намерением достучаться и представить свои проблемы, потребовать гарантий безопасности и вернуться на свои земли. Многие ожидают также предоставления политического убежища.

    • НЕДОБОР ДАЖЕ НА БЕСПЛАТНЫЕ МЕСТА…
      2021-09-16 10:03
      1056

      В новом учебном году, стартовавшем своевременно, несмотря на очередной виток ковида, вузы страны пополнили свыше 12000 первокурсников. При этом вакантными остались порядка 12 тысяч платных и около 100 бесплатных мест.

    • ВСЕ НА ВАКЦИНАЦИЮ - И ПЛЕВАТЬ НА ЗАКОН!
      2021-09-10 11:01
      1768

      Требования о добровольно-принудительном вакцинировании трудящихся и двухразовом платном тестировании в течение месяца противозаконны и не согласованы с профсоюзами и работодателями. В этой связи Конфедерация профсоюзов Армении и Республиканский союз работодателей Армении направили письмо на имя премьер-министра с требованием провести трехстороннее обсуждение по данному решению.






    ПОСЛЕДНЕЕ ПО ТЕМЕ

    • ԱՆՆԱԽԱԴԵՊ ԵՐԵՎՈՒՅԹ՝ ԱՌԱՆՑ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ
      2020-10-23 19:21
      3133

      Ըստ Հայաստանի Պետեկամուտների կոմիտեի տվյալների, եկամուտ ապահովող աշխատատեղերի քանակն ընթացիկ տարվա սեպտեմբերին կազմել է 623 հազար: Դա գերազանցում է օգոստոսի ցուցանիշը 14 հազարով, իսկ անցած տարվա սեպտեմբերինը՝ 15,6 հազարով։ Ինչպես նշում է ՊԵԿ-ը, վիճակագրության վարման ողջ պատմության ընթացքում եկամուտ ապահովող աշխատատեղերի 2020թ. սեպտեմբերի ցուցանիշն աննախադեպ է:

    • ԱՆՀԵԹԵԹ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԱՆՀԵԹԵԹ ՊՆԴՈՒՄՆԵՐԸ
      2020-08-24 22:14
      489

      Նիկոլ Փաշինյանը, ինչպես ասում են, անցել է նախկին գործելակերպին։ Որոշել է վերադառնալ երկրի սոցիալ-տնտեսական կյանքի տպավորիչ ցուցանիշները հասարակայնությանը ներկայացնելու երբեմնի ինտենսիվ պրակտիկային։ Սակայն ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա, նրա հրապարակած թվերը եթե անգամ տպավորիչ են, ապա լոկ իրենց հակասականությամբ և առկա իրավիճակից բացարձակ կտրվածությամբ։

    • ԱՌԱՋՆԱՀԵՐԹՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԼՈԿ ԽՈՍՔԵՐՈՎ
      2020-08-13 08:49
      757

      Ինչպեսև հայկական տնտեսության բազմաթիվ այլ բնագավառներ, խորացող ճգնաժամի պայմաններում անկում է ապրում նաև շինարարության ոլորտը։ Եվ այդ մասին վկայում են ՀՀ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալները։ Այսպես, օրերս հրապարակված վիճակագրական տվյալների համաձայն, ընթացիկ տարվա առաջին կիսամյակում Հայաստանում կատարվել են 105,7 մլրդ դրամի շինարարական աշխատանքներ, ինչը կազմում է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ծավալի 76,6%-ը։ Այլ կերպ ասած՝ ոլորտն «ընկել է» գրեթե մեկ քառորդով (23,4%-ով)։

    • ՎԱՐՉԱՊԵՏԸ ԲԼԵՖ Է ԱՆՈՒՄ
      2020-06-25 10:27
      658

      Հայկական տնտեսությունը «տնից դուրս եկավ» և... հայտնվեց է՛լ ավելի խոր մինուսի մեջ Մեր նախորդ համանման մակրոտնտեսական դիտազննումը (ընթացիկ տարվա 4 ամիսների վերաբերյալ) վերնագրված էր «Ապրիլի գարշահոտ «հատապտուղները»: Հայկական տնտեսությունը «նստեց տանը» և հայտնվեց մինուսի մեջ»։ Մայիս ամսվա թարմ վիճակագրությունն ապացուցում է այդ նյութի ենթավերնագրում հնչեցված միտքը…