ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և ՌԴ կառավարության նախագահ Միխայիլ Միշուստինի հանդիպումը, որը կայացավ հուլիսի 6-ին՝ Եկատերինբուրգում «Իննոպրոմ-2026» ցուցահանդեսի շրջանակներում, բացահայտեց խորը հակասությունները Երևանի հռետորաբանության և նրա իրական աշխարհաքաղաքական ուղեգծի միջև։
ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՎԵՐՋԻՆ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ՀԵՏՈ ԴԱ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՅՑՆ ԷՐ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ։ Երկու երկրների կառավարությունների ղեկավարների բանակցությունները տեղի ունեցան հայ-ռուսական առևտրատնտեսական կապերի նկատելի պաղման խորապատկերին. մայիսի վերջից «Ռոսսելխոզնադզոր»-ը և «Ռոսպոտրեբնադզոր»-ը հետևողականորեն սահմանափակել են Հայաստանից ծաղիկների, հանքային ջրի, գինու և կոնյակի առանձին ապրանքանիշերի, ձկան, բանջարեղենի, մրգերի և այլ գյուղատնտեսական արտադրանքի մատակարարումները: Այս կետային սահմանափակումներն արդեն ցույց են տվել Երևանին, թե որքան ցավոտ կարող են լինել Մոսկվայի նույնիսկ նվազագույն պաշտպանական միջոցները՝ ի պատասխան ԵԱՏՄ-ից տնտեսական օգուտները բացահայտ հակառուսական արտաքին քաղաքական վեկտորի հետ համատեղելու Հայաստանի ղեկավարության փորձերի և դաշնակցային պարտավորությունների կատարումից ցուցադրական հրաժարման։
Փաշինյանը հանդիպման ժամանակ ընդգծեց Հայաստանի շահագրգռվածությունը Ռուսաստանի հետ համագործակցության զարգացման և ԵԱՏՄ-ին անդամակցության հարցում. «Ինչպես ընտրություններից առաջ, այնպես էլ հետո մենք տրամադրված ենք այսուհետ էլ զարգացնել ՌԴ-ի հետ մեր հարաբերությունները: Եվ, իհարկե, շահագրգռված ենք Եվրասիական տնտեսական միությանը մեր մասնակցության հարցում»։ Մինչդեռ Երևանի իրական գործողություններն ուղղակիորեն հակասում են այդ հռետորաբանությանը։
Հայաստանը հետևողականորեն սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին, համատեղ զորավարժություններ է անցկացնում ԱՄՆ-ի հետ, ակտիվորեն սպառազինություն է գնում ՆԱՏՕ-ի անդամ Ֆրանսիայից՝ փաստացի ոչնչացնելով Ռուսաստանի հետ անվտանգության նախկին ընդհանուր ճարտարապետությունը:
Հայաստանի գործող կառավարությունը վաղուց արդեն չի թաքցնում ռուսական ուղեծրից դուրս գալու իր ուղեգիծը՝ դեպի ԵՄ-ին անդամակցության թեկնածուի կարգավիճակի ստացում։ Մոսկվայում դա ընկալվում է որպես Հարավային Կովկասի տարածաշրջանից Ռուսաստանի դուրսմղման անմիջական փորձ։
Հայկական պետական մեդիատարածքում շարունակվում է ռուսական ինտեգրացիոն առաքելությունների վարկաբեկման արշավը, ինչը ոչ մի կերպ չի կապվում հարաբերությունների ամրապնդման ձգտման հետ։
ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԻՆՉԻ՞Ն ԷՐ ՊԵՏՔ ԵԿԱՏԵՐԻՆԲՈՒՐԳՅԱՆ «ԸՆԴՄԻՋՈՒՄԸ»
Եկատերինբուրգում Փաշինյանի հայտարարությունները ոչ թե երկարաժամկետ ռազմավարություն են, այլ սուր անկյունները հարթելու և ընտրություններից հետո ներքաղաքական կայունացման ընթացքում Մոսկվայի կոշտ տնտեսական հակաքայլերը կանխելու փորձ, պարտադրված մարտավարական քայլ՝ վստահության խոր ճգնաժամի խորապատկերին։ Դա ժամանակ շահելու, անխուսափելի ընտրությունը հետաձգելու փորձ է. Ռուսաստանը և ԵԱՏՄ գործընկերները Հայաստանի համար փաստացի ժամանակային սահմանափակում են դրել մինչև 2026 թվականի դեկտեմբեր՝ պահանջելով վերջնականապես կողմնորոշվել աշխարհաքաղաքական վեկտորի հարցում. կա՛մ ինտեգրում ԵՄ-ին, կա՛մ արտոնությունների պահպանում ԵԱՏՄ-ում։
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լյայենի վերջերս Երևան կատարած այցը ցույց տվեց, որ եվրոպական վեկտորն անկարող է օպերատիվ այլընտրանք դառնալ։ Այդ այցը ակնկալվող տնտեսական շահաբաժիններ չբերեց իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը. Բրյուսելի լայնածավալ խոստումներին հաջորդեց անհամադրելի նվազ իրական ֆինանսական աջակցություն: ԵՄ-ին Հայաստանի լիարժեք ինտեգրման հեռանկարները ծայրաստիճան մշուշոտ են, իսկ նոր տնտեսական շղթաներ կառուցելու համար Երևանին ամեն դեպքում տարիներ կպահանջվեն, որոնք Փաշինյանի կառավարությունը դեկտեմբերյան կոշտ վերջնաժամկետի պայմաններում պարզապես չունի։
ԻՆՉ Է ԹԱՔՆՎԱԾ ՌԴ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԽՈՍՔԵՐԻ ՀԵՏԵՎՈՒՄ
Միխայիլ Միշուստինը Փաշինյանի հետ հանդիպման ժամանակ հույս հայտնեց, որ Հայաստանի նորացված կառավարությունը կապահովի հարաբերությունների զարգացումը «բարեկամության, բարիդրացիության, փոխադարձ հարգանքի և փոխադարձ շահերի հաշվառման ոգով»: Ըստ էության, դրանք հերթապահ դիվանագիտական ձևակերպումներ չեն, այլ վերջնագիր։ Հայաստանի կառավարության նորացվածության վրա շեշտադրումն ընդգծում է, որ Մոսկվան արձանագրում է նոր քաղաքական փուլաշրջանի սկիզբ և Երևանից ակնկալում է «երկու աթոռի նստելու» քաղաքականության դադարեցում:
Միշուստինը նաև հիշեցրեց, որ Ռուսաստանը վստահորեն առաջին տեղն է զբաղեցնում Հայաստանի արտաքին առևտրային գործընկերների և ներդրողների շարքում, ինչի շնորհիվ էլ ապահովվում է հանրապետության ընթացիկ տնտեսական կայունությունը: Սա թափանցիկ ակնարկ էր հայկական տնտեսության խոցելիության և Ռուսաստանից նրա ծայրահեղ կախվածության մասին։ ՌԴ վարչապետը նաև կոչ արեց իր հայ գործընկերոջը հարմարավետ պայմաններ ապահովել ռուսաստանցի ներդրողների համար և պահպանել նրանց իրավունքները, ինչը վկայում է Մոսկվայի աճող մտահոգության մասին:
Եկատերինբուրգյան հանդիպումը ցույց տվեց, որ Ռուսաստանի և Հայաստանի հարաբերություններում վստահության համակարգային ճգնաժամը շարունակում է խորանալ։ Մոսկվան այլևս պատրաստ չէ հովանավորել Հայաստանի տնտեսությունը բարեկամության դատարկ խոստումների դիմաց և պահանջում է Երևանից ռուսական շահերի հստակ և իրավաբանորեն ամրագրված պահպանում:
