Последние новости

ՉՈՐՍԻ ԱՔՑԱՆԻ ՄԵՋ

Հիշո՞ւմ եք, ժամանակին Հայաստանում կար մի մոդայիկ թրենդ. «Ինչպե՞ս դուրս գալ քաղաքական եռանկյունու սահմաններից»։ Նկատի էր առնվում, որ եռանկյունու անկյունները կազմում են երեք նախագահները՝ Տեր-Պետրոսյանը, Քոչարյանը, ՍարգսյանըԵվ երկրի քաղաքական կյանքը առավելապես նախորոշվում էր այդ երեք առաջնորդների համակրանքներով ու հակակրանքներով ։ Դե ինչ, այժմ մեզանում քառանկյուն է. երեք նախագահ և մեկ վարչապետ։ Իրավիճակը է՛լ ավելի է խճճվել

Բայց վերադառնանք եռանկյունուն. մեկը բացահայտ սնոբ էր, մյուսը՝ ոտքից գլուխ պրագմատիկ, երրորդը՝ շախմատիստՍնոբը տանել չէր կարողանում պրագմատիկին, չնայած այն բանին, որ անձամբ մասնակից էր եղել վերջինիս Հայաստանի իշխանական կառույցներում ներգրավելուն։ Գուցե սնոբը համոզված էր, թե պրագմատիկը շռնդյունով կձախողվի՞։ Իսկ գուցե պարզապես ժամանակն էր այդպիսին, պրագմատիկները մյուսներից ավելի անհրաժեշտ էին, նույնիսկ սնոբն էր դա հասկանում։ Չէ՞ որ երբ պրագմատիկը իշխանության էր գալիս Հայաստանում, տնտեսական իրավիճակը ողբալի էր, և շատերը հոգու խորքում ցանկանում էին, որ ուրիշ ինչ-որ մեկն իր վրա վերցնի պտասխանատվությունը։

Պրագմատիկը ամենահարմար կերպարն էր. նա արդեն ցույց էր տվել վարչարարի իր կարողունակությունն Արցախում, բացի այդ, ազգային-ազատագրական պայքարի խորհրդանիշն էր և, հետևաբար՝ կարող էր դառնալ հայկական աշխարհը միավորող կերպար, ինչը բավական կարևոր էր Հայաստանի և Սփյուռքի քաղաքական տարբեր կառույցների հետ սնոբի մշտական բախումների պայմաններում։ Բոլոր այդ գործոնները կատարեցին իրենց դերը, և պատահական չէ, որ երբ պրագմատիկը Հայաստանում առաջին անգամ ընտրվեց նախագահ, դա եզակի դեպք էր անկախ Հայաստանի պատմության մեջ, երբ ընտրությունների արդյունքները չվիճարկվեցին։ Թեև պրագմատիկի գլխավոր մրցակիցն էր ոչ այլ ոք, քան Կարեն Դեմիրճյանը։

Ինչի՞ համար էր սնոբն այդչափ ատում պրագմատիկին։ Դժվար է միանշանակ պատասխանել։ Հավանաբար՝ այն բանի, որ պրագմատիկը ցույց տվեց, որ Սերգո Երիցյանն այնուամենայնիվ կարող է ավելի լավ ապրել, ըստ որում սկզբունքային զիջումներ չանելով Արցախի հարցում։ Իսկ գուցեև՝ այն բանի համար, որ պրագմատիկի օրոք Հայաստանում տնտեսություն հայտնվեց։ Կամ՝ որ կառուցվեցին Իրան-Հայաստան գազամուղը, Հյուսիսային պողոտան, Դավթաշենի կամուրջը և շարունակվեց սնոբի կողմից բոլոր ծրագրերից ջնջված աղետի գոտու վերականգնումը, ձևավորվեց ու օրենսդրաբար ձևակերպվեց բյուրոկրատական ապարատը, թույլատրվեց երկքաղաքացիությունը։

Դե, եվ իհարկե, սնոբը կարող էր ատել պրագմատիկին հենց թեկուզ նրա համար, որ, հակառակ սնոբի կանխատեսումների, պրագմատիկի օրոք Երևանն ու Ստեփանակերտը միջնորդներից չէին ստանում այնպիսի առաջարկություններ, որոնք ավելի վատը կլինեին, քան փուլ առ փուլ կարգավորման այն տարբերակը՝ առանց Արցախի կարգավիճակը ճշտելու, որն ընդունել սնոբը լիովին համաձայն էր։ Հակառակը, հետագա բոլոր առաջարկությունները նախատեսում էին Լեռնային Ղարաբաղի կողմից ինքնորոշման իր իրավունքի իրականացում, նույնիսկ այն տխրահռչակ Մադրիդյան սկզբունքները, որոնք այսօր հասարակական մեծ խորշանք են առաջացնում։ Ընդ որում, չնայած նավթադոլարներին, Ադրբեջանը չէր գերազանցում Հայաստանին զարգացման մակարդակով կամ սպառազինությամբ։ Ե՛վ մեկը, և՛ մյուսը լիովին համադրելի էին։

Համաձայնեք, բոլոր այս հանգամանքները միասին վերցրած և դրանցից յուրաքանչյուրը՝ առանձին, ասենք, նաև բազմաթիվ այլ, չնշված բաներ կարող էին ծանրակշիռ առիթ դառնալ, որպեսզի սնոբն իր ողջ էությամբ ատեր պրագմատիկինԵվ այդժամ սնոբը չկարողացավ ավելի լավ բան մտածել, քան անվանել այդ ամենը Հայաստանում «մոնղոլ-թաթարական լծի» հաստատումԻբր՝ ինքը պատմաբան է, գիտիՍտում էր, իհարկե. պատմաբանը չէր կարող չիմանալ, որ թաթար-մոնղոլները միմիայն ավերում էին, այլ ոչ թե կառուցումՀավանաբար ենթագիտակցությունը սնոբին հուշեց այդ բնորոշումը, որպեսզի անձամբ խուսափի համանման կշտամբանքներից, օրինակ, բնակչությանը ցրտով ու խավարով դաժանաբար տանջելու համար։

Այդ ընթացքում պրագմատիկը վերականգնեց տնտեսությունն ու Հայաստանի խզված կապը Սփյուռքի հետ, միջազգային լավ կապեր հաստատեց Թեհրանի, Մոսկվայի, Փարիզի հետ։ Գուցե փոքր-ինչ չէր ստացվում Լոնդոնի հետ, բայց դա հասկանալի է. բրիտանացիները իրենց վաղուց ի վեր համարում են ադրբեջանական նավթի հսկիչներ։ Եվ արդյունքում պրագմատիկն իշխանությունը շախմատիստին փոխանցեց մի իրավիճակում, երբ Սերգոն սկսել էր անհամեմատ ավելի լավ ապրել։

Շախմատիստը ձգտում էր հսկողության տակ պահել ողջ խաղատախտակը, թեև նրա «բախտը բերեց». վրա հասավ համաշխարհային տնտեսական խորագույն ճգնաժամը։ Հաղթահարելով դաժան իրողությունները, Հայաստանը դարձավ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ և Եվրամիության ասոցացված անդամ, Եվրոպայի պարտադրած «կամ-կամ» բանաձևը փոխարինելով «և՛, և՛»-ով։ Հայաստանը նաև Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության ակտիվ ու նախաձեռնող անդամ էր, մի կողմից, մենք ստացանք բազմամիլիոնանոց ահռելի շուկա, մյուս կողմից՝ անվտանգության երաշխիքներ երկու ագրեսիվ հարևանների առկայության մեր բարդ իրավիճակում։

Հայաստանի և Արցախի կենսագործունեության ապահովման կայունությունը դարձավ հայկական երկու պետությունների զարգացման և 2016թ. ապրիլին Արբեջանի ագրեսիայի ձախողման գրավականը։

Շախմատիստը սիրում էր խաղալ և՛ սպիտակների, և՛ սևերի կողմից, երկու գույնով։ Բայց դա չափազանց դժվար խնդիր է. խաղալ միանգամից երկու գույնով ու հաղթել և՛ այստեղ, և՛ այնտեղ. շատ ու շատ դժվար է ղեկավարել միաժամանակ բոլոր խաղաքարերը, նույնիսկ եթե հանգամանորեն վերահսկում ես ողջ խաղատախտակը։ Չէ՞ որ խաղում ես ոչ միայն դու. կան նաև այլ խաղացողներ, որոնք նույնպես հաշվարկում են իրենց տարբերակները։

Ինչևէ, նախաձեռնելով սահմանադրական հանրաքվե, շախմատիստը մեկնարկ տվեց բարդ պարտիային։ Դա ծայրահեղ բարդ պարտիա էր և, ըստ երևույթին, ամեն ինչ չէ, որ ստացվեց տարբերակներում։ Արդյունքում շախմատիստն ընկավ ցուգցվանգի մեջ. ցանկացած քայլ վատթարացնում էր իրավիճակը խաղատախտակի վրա։ Այդժամ ուրիշ ոչինչ չի մնում, քան հանձնվել, հեռանալ խաղասեղանից, ինչն էլ արվեց։

Այդպես հայտնվեց պոպուլիստը, որն աչքի էր ընկնում սեփական անձի մասին չափազանցված կարծիքով, չնչին հոգսերով, անհեթեթ մղումներով ու համառ ատելությամբ նրանց նկատմամբ, ովքեր նման չեն իրեն՝ պոպուլիստին։ Բայց պոպուլիստը մի մեծ առավելություն ուներ. նա լավ գիտեր, թե ամենից շատ ինչ է ուզում ժողովուրդը։ Իսկ ժողովուրդը, նախ, պաշտում է կաթի գետեր ու շաքարի ափեր խոստացող շատախոսներին, և երկրորդ, ուզում է կոնկրետ պատասխան ստանալ այն հարցին, թե ո՞վ է մեղավոր իր դժբախտությունների համար։ Ո՞վ է մեղավոր, որ ինքը վատ է ապրում, կամ ապրում է ոչ այնպես, ինչպես կցանկանար իր երազանքներում։

Եվ պոպուլիստը շատ պարզ վարվեց, ինչպես արվում է ամեն հանճարեղը։ Եթե սնոբը պնդում էր, թե Սերգո Երիցյանը լավ չի ապրելու, քանի դեռ կա Արցախի չլուծված խնդիրը, ապա պոպուլիստը գտավ շատ ավելի պարզ բաղադրատոմս. նա ասաց ժողովրդին, որ երկիրը վատ է ապրում, որովհետև ողջ երկիրը թալանել է պրագմատիկը, որը նախագահ էր 1998-2008թթ.։ Պոպուլիստը սնոբից ավելի իմաստուն գտնվեց, ժողովուրդը դրան ավելի հաճույքով հավատաց, քան սնոբի առակներին, իսկ ողջ պատճառն այն է, որ հայկական քաղաքականության չորրորդ անկյունը զբաղեցրած վարչապետը գերազանց գլուխ էր հանում ամբոխի հոգեբանությունից և գիտեր, թե որ հեքիաթներին են ավելի հաճույքով հավատում։

Ըստ էության, երբ պոպուլիստը պրագմատիկին տալիս էր «հոշոտելու», նրա ընտրության հնարավորությունը մեծ չէր։ Հայտնի եռանկյունում սնոբին նա պարտական էր քաղաքական կարիերայով, իսկ շախմատիստն իր ռիսկային խաղով հարթել էր նրա ճանապարհը դեպի վարչապետի աթոռ։ Իսկ այ, պրագմատիկին պոպուլիստը ոչ մի բանով պարտական չէրԱսենք, պրագմատիկը սովոր է իր վրա վերցնել հարվածը։ Այդպես էր Արցախում պատերազմի ժամանակ։ Այդպես էր Հայաստանում տնտեսությունը վերականգնելիս։ Հիմա նորից նրա դեմ է ուղղված գլխավոր հարվածը. իր կարողունակությունն ու անկախությունը պետք է ապացուցի դատական համակարգը։

Իսկ այ, պոպուլիստը այլ խնդիրներ ունի։ Ողջ հարցն այն է, որ պոպուլիզմը լավ է ներքին քաղաքականության մեջ. միջազգային ասպարեզում դրանից ոչ մի օգուտ չկա, այնտեղ միամիտ երկրպագուներ չկան։ Ավելին, պոպուլիստներին չեն հարգում հենց թեկուզ այն պարզ պատճառով, որ գլխավոր (ասենք, և ոչ միայն գլխավոր) մայրաքաղաքներում բացարձակապես չեն հավատում հեքիաթների։ Չեն հավատում, ու վե՛րջ։ Առավելևս ուրիշի հեքիաթներին։ Դրա համար էլ պոպուլիստը լավ հարաբերություններ չունի ո՛չ Թեհրանում, ո՛չ Փարիզում, ո՛չ ՄոսկվայումՈ՛չ էլ նույնիսկ Ստեփանակերտում։

Основная тема:
Теги:

    ПОСЛЕДНИЕ ОТ АВТОРА

    • ПОДАРОК ДЛЯ АШОТА
      2021-06-20 12:53
      154

      Сегодня День рожденья моего хорошего товарища - Ашота. Он сделал запись в своем Фейсбуке. Ашот попросил своих друзей приготовленный для него подарок аккуратно положить в надлежащий конверт и после соответствующих процедур бросить в урну для голосования. Он потом будет их внимательно считать - эти конверты.

    • ПРОСТОЙ ВЫБОР
      2021-06-18 14:09
      1991

      С уважением отношусь к электорату избирательного блока "Честь имею" и ППА. Даже к идейным выборщикам АНК, хотя не совсем понимаю, как можно поддерживать человека, главный избирательный посыл которого строится на аргументации, что, дескать, нет никаких радужных перспектив у армянского государства, поскольку все дураки, кроме него, любимого.

    • ПАШИНЯН ГОТОВИТСЯ КО ВТОРОМУ ТУРУ
      2021-06-17 11:00
      985

      Многие удивляются, почему Пашинян забронировал за собой площадь Республики на четыре дня после выборов 20 июня. То есть намерен митинговать с 21 по 24 июня. На самом деле ответ не сложный: Пашинян готовится ко второму туру выборов. Возможно, тут он прав.

    • НАСКОЛЬКО БОЛЬНА АРМЕНИЯ?
      2021-06-16 15:30
      3111

      До выборов остались считаные дни, и трудно писать о чем-то другом, когда на кону судьба страны. Останется ли у власти шизофреник со своей придурочной командой? Когда и какие коридоры окажутся в руках Турции и Азербайджана на территории Армении? Построит ли семья Эрдогана отель в Степанакерте? Или мы сумеем продолжать строить наше государство, вернем Армении силу, пропитую больным алкоголиком, а Арцаху дадим надежду на возрождение?






    ПОСЛЕДНЕЕ ПО ТЕМЕ

    • ՔՎԵԱՐԿԵՔ ԹԻՎ 6-ի ԿԱՄ ԹԻՎ 24-ի ՕԳՏԻՆ
      2021-06-18 17:47
      66

      Անվտանգության համակարգի փլուզումը սկսվեց Վայոց Ձորից «Ամեն ինչ սկսվեց այստեղից՝ Վայոց Ձորից։ 2018 թվականի մայիսին ադրբեջանցիները, օգտվելով մեր երկրում իրականացված իշխանազավթումից, բավականաչափ առաջ եկան Նախիջևանի հետ սահմանում։

    • ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄՆԵՐ, ՆՈՐ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐ ԵՎ ՀԻՆ ԴԱՇՆԱԿԻՑՆԵՐ
      2021-06-16 08:57
      162

      Ըստ սոցհարցումների վերջին տվյալների, եթե գործող իշխանությունը չդիմի զանգվածային ընտրակեղծիքների, «Հայաստան» դաշինքն ընտրություններում հաղթելու լավ հնարավորություններ ունի, ինչը թույլ կտա ձևավորել կոալիցիոն կառավարություն։

    • 3 ՏԱՐԻ ՇԱՐՈՒՆԱԿ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄ ԷԻՆ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՁՆՄԱՆԸ, ԱՅԺՄ ԱՐԱԳԱՑՎԱԾ ՏԵՄՊԵՐՈՎ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄ ԵՆ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ
      2021-06-15 08:50
      139

      Մեծ բեկման օրը. ոչ թե քարոզչություն, այլ աղանդավորական բնույթի մեդիտացիա Բեկումը նախընտրական քարոզարշավում սկսվեց հունիսի 9-ին Գյումրիից. այդ օրը նշանավորեց կապիտուլյանտի քաղաքական կարիերայի վախճանի սկիզբը: Կիսադատարկ հրապարակը դարձավ հիմնական վկայությունն այն բանի, որ հյուսիսային մայրաքաղաքը քվեարկել է վաղաժամկետ... ոտքերով։

    • ԻՆՉՊԻՍԻՆ ՏԵՐՏԵՐՆ Է, ԱՅՆՊԻՍԻՆ ԷԼ ԾԱՌԱՅԱՆԻՆ Է
      2021-06-12 14:15
      191

      Գործընկերներիցս մեկը վերջերս մտահոգություն հայտնեց, թե «չե՞ն ոտնահարվի արդյոք ԶԼՄ-ների իրավունքները, եթե Հայաստանում իշխանության գա Ռոբերտ Քոչարյանը»։ Հասկանալի է, որ այդօրինակ հարցը արտացոլումն է այն վաղեմի թեմայի, թե ինչպես «Ա1+» հեռուստաընկերությունը հեռարձակման արտոնագիր չստացավ Քոչարյանի նախագահության տարիներին։ Այստեղ կարելի է թերևս հիշեցնել, որ բաղձալի արտոնագիրն այն չստացավ նաև հետագայում. ո՛չ Սերժ Սարգսյանի, ո՛չ էլ Նիկոլ Փաշինյանի օրոք... Բայց հիմա խոսքը նույնիսկ այդ մասին չէ։