ԱՌՈՒՅԳ ՔԱՅԼՔՈՎ՝ ԴԵՊԻ ԲՅՈՒՋԵԻ ՃԳՆԱԺԱՄ
Դեռ անցած տարի, երբ քննարկվում էր ընթացիկ տարվա բյուջեն, երբ չկար ո՛չ համավարակը, ո՛չ դրա բացասական ազդեցությունը համաշխարհային տնտեսության վրա, Հայաստանի կառավարությունը լուրջ փորձություններ էր ծրագրում 2020 թվականին հայոց գանձարանի համար:
Հիշեցնեմ, որ նույնիսկ նախագծային փուլում 2020 թվականի բյուջեում ծախսերի ու եկամուտների միջև ճեղքվածքի աճ էր նախատեսված, այսպես ասած՝ հօգուտ առաջինների։ Համաձայն ծրագրի ՝ դեֆիցիտը պետք է աճեր 31 մլրդ դրամով՝ 2019-ի դեֆիցիտի համեմատ։ Իսկ ավելի ճշգրիտ, եթե անցած տարի դեֆիցիտը կազմել է 151,6 մլրդ, ապա ընթացիկ տարում այդ ցուցանիշը նախատեսվում էր հասցնել 183 միլիարդի, և լոկ այն պատճառով, որ կառավարությունը նախընտրեց զգալիորեն ավելացնել ծախսերը՝ եկամուտների ավելի նվազ աճի պարագայում: Սա այն սերիայից է, երբ ցանկությունները (ծախսելու) չեն համապատասխանում հնարավորություններին (վաստակելու): Բայց…
Ցանկություններն ավելի մեծ գտնվեցին, դեֆիցիտն ավելացրեցին, իսկ բացի այդ՝ որոշեցին, որ ծածկելու են դա վարկերի հաշվին։ Այսինքն ՝ արտաքին պարտքի ավելացման։ Իսկ որպես նման սխեման արդարացնող գլխավոր փաստարկ՝ կառավարությունն ազդարարեց կապիտալ ծախսերի ավելացման անհրաժեշտության մասին, որոնք, ի դեպ, անցած տարի կատարվել են ընդամենը 30 տոկոսով։
Թվում էր, թե այս տարվա կորոնավիրուսային ֆորս-մաժորը պետք է լուրջ ճշգրտումներ մտցներ գլխավոր ֆինանսական փաստաթղթում։ Ասենք, ի՜նչ ճշգրտումներ. եթե նման իրավիճակում չդիմես սեկվեստրի, ապա էլ ե՞րբ։ Սակայն կառավարությունը մերժեց ծախսերի կրճատման գաղափարը, և այժմ գանձարանի վիճակի հեռանկարներն առավել քան մտահոգիչ են թվում։
Ըստ Ֆինանսների նախարարության ընթացիկ տարվա առաջին կիսամյակի հաշվետվության ՝ բյուջեի եկամուտները կազմել են 833,3 մլրդ դրամ, մինչդեռ ծախսերը՝ 938,2 մլրդ։ Բայց այն, որ դեֆիցիտը կես տարվա ընթացքում հասել է մոտ 105 միլիարդի, դեռ բնավ ամենավհատեցնող ցուցանիշը չէ։ Բանն այն է, որ, ըստ Ֆինանսների նախարարության գնահատականների, տարվա արդյունքներով հարկային եկամուտները նախատեսվածից ավելի քիչ կլինեն 161 միլիարդով։ Ընդ որում, կրկնեմ, կառավարությունը մտադիր չէ սահմանափակել ծախսերը։ Իսկ դա նշանակում է, որ, կրկին իսկ Ֆինանսների նախարարության գնահատականներով՝ տարեվերջին դեֆիցիտը կավելանա նույն գումարի չափով, հասնելով ՀՆԱ-ի 5%-ի։ Համաձայնեք, առավել քան մռայլ հեռանկար։ Մանավանդ եթե հաշվի առնենք, որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ ընթացիկ տարում կապիտալ ծախսերը մնում են թերակատարված, իսկ ընթացիկ ծախսերը՝ աճում։
Ֆինանսների նախարարության նույն հաշվետվության մեջ նշվում է, որ ընթացիկ տարվա առաջին կիսամյակում ոչ ֆինանսական ակտիվներով գործառնությունները (այսինքն նույն այդ կապիտալ ծախսերը) կատարվել են 9-ամսյա ծրագրի 29%-ով: Իսկ արտաքին աջակցության հաշվին աշխատանքների մասով ծախսերի 9-ամսյա ծրագիրը կատարված է ընդամենը 13%-ով։ Ուղիղն ասենք. կապիտալ ծախսերի առումով իրավիճակը ողբալի է։ Մինչդեռ բյուջեի ընթացիկ ծախսերն աճում են թթխմորի պես։ Այսպես, հունվարից մինչև հուլիս դրանք աճել են 18,6%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Ընդ որում առանձնակի ուշադրության է արժանի թերևս այն հանգամանքը, որ պետհաստատությունների աշխատողների վարձատրության համար այս տարվա առաջին կիսամյակում բյուջեից հատկացվել են 2%-ով ավելի միջոցները, քան անցած տարի։ Ինչպե՞ս այստեղ ուշադրություն չդարձնես գործող իշխանության «պարգևավճարային» հակումներին։
Մեկ այլ հետաքրքիր փաստ. պետհաստատությունների կողմից ապրանքների և ծառայությունների ձեռք բերման համար 2020 թվականի առաջին կիսամյակում հատկացվել են 5,5%-ով ավելի բյուջետային միջոցներ, քան 2019 թվականի հունվար-հուլիսին: Մի խոսքով, պաշտոնյաների բանակը, ինչպես ասում են, ոչ մի բանից չի զրկում իրեն։ Ավելին, ախորժակներն աճում են, չնայած կորոնավիրուսին, տնտեսության ճգնաժամային վիճակին, գանձարանի հարկային եկամուտների հսկայական պակասին։ Ընդ որում զարգացման, բնակչության զբաղվածության խնդրի լուծման օգտին «աշխատող» բյուջետային ծախսերը պարզապես չեն կատարվում։ Այդպիսիք են գործող կառավարության առաջնահերթությունները։
Այո, երկրում չկա սոցիալ-տնտեսական կաթվածահարություն, ինչպես վստահեցնում է վարչապետը։ Բայց դա չկա լոկ առայժմ, ինչպես ցույց են տալիս թվերը։ Համենայն դեպս նման դրվածքի պայմաններում տեսանելի ապագայում պետք է սպասել բյուջետային ճգնաժամի։ Ի վերջո, բյուջեի դեֆիցիտն աճում է, եկամուտները՝ նվազում։ Ընդ որում հաշվետու ժամանակահատվածում արտաքին վարկերի և փոխառնությունների գծով, որոնց հաշվին կարող է ծածկվել դեֆիցիտը, արդեն ստացվել է մոտ 328 մլն դոլար: Իսկ չէ՞ որ խոսքն ընդամենը 6 ամսվա մասին է։ Թե ինչ կլինի տարեվերջին՝ պատկերացնելն անգամ դժվար է…
ПОСЛЕДНИЕ ОТ АВТОРА
-
2025-04-05 10:03
Комитет государственных доходов (КГД) Армении в первом квартале 2025 года обеспечил 566,5 млрд драмов налоговых доходов и государственных пошлин, сообщает пресс-служба ведомства, передает АрмИнфо. Это на 3,4 млрд драмов или 0,6% больше показателя в 563,1 млрд драмов, запланированного на первый квартал в поквартальном разрезе государственного бюджета 2025 года, и на 3,1 млрд драмов или 0,5% больше пересмотренного показателя в 563,4 млрд драмов. По данным Комитета, за первый квартал 2024 года в государственный бюджет поступило 500,6 млрд драмов налоговых поступлений и государственных пошлин. Таким образом, по сравнению с аналогичным периодом прошлого года, налоговые поступления увеличились на 65,9 млрд драмов или на 13,2%.
-
2025-04-04 13:38
Председатель постоянной комиссии по внешним связям Национального собрания Армении Саргис Ханданян сообщил в X (бывший Twitter), что его азербайджанский коллега отклонил предложение о проведении встречи парламентских комиссий, передает Sputnik Армения.
-
2025-04-04 10:22
Президент США Дональд Трамп объявил о введении новых зеркальных пошлин на импортные товары из 183-х стран (территорий) и ЕС, передает Новости-Армения. В списке упомянута также Армения - в ее отношении установлен базовый (минимальный) размер пошлины в 10%, так же, как и Грузии, Азербайджана и ряда других государств. Согласно указу, опубликованному на сайте Белого дома, Трамп объявил чрезвычайное положение в экономике. Это наделяет его широкими полномочиями по установлению пошлин. В его указе сказано, что несопоставимые тарифные ставки и отсутствие взаимности в двусторонних торговых отношениях, о чем свидетельствует дефицит торгового баланса США, стали необычной и экстраординарной угрозой нацбезопасности. "Если хотите, чтобы пошлины были на уровне 0%, то производите свои товары здесь, в США", - заявил президент США.
-
2025-04-03 09:20
В Армении планируют установить административную ответственность для лиц, которые пользуются общественным транспортом без оплаты за проезд. Соответствующие изменения в закон «Об автомобильном транспорте», Кодекс об административных правонарушениях и закон "О местных сборах и платежах", одобрены правительством Армении на заседании, передает АРКА. Отмечается, что изменения нацелены на регулирование и уточнение взаимоотношений по внутриобщинным пассажирским перевозкам, а также установление административной ответственности для лиц, пользующихся услугами без оплаты.
ПОСЛЕДНЕЕ ПО ТЕМЕ
-
2021-04-15 21:43
Զարգացած ինտուիցիայով օժտված վարչապետը նոր գիտելիքներ ձեռք բերեց և հաղորդեց դրանք մեզ «Համակարգային կոռուպցիա չի եղել, եթե անգամ եղել է»,- այսպես, պատասխանելով ներդրումների մասին հարցին, արտահայտվեց վարչապետ Փաշինյանը ապրիլի 14-ին իր «գալա-համերգի» ժամանակ, որն ուղեկցվում էր ուսապարկերի ծափահարություններով։ Որևէ տրամաբանություն փնտրել կառավարության ղեկավարի խոսքերի մեջ չարժե. նա տասնյակ ու հարյուրավոր անգամներ ապացուցել է, որ մտածում է «Անգետիկը Լուսնի վրա» հեքիաթի կատեգորիաներով…
-
2020-11-03 08:40
Բյուջետային համակարգի «ոսկե կանոնները» չեղարկվում են Ս.թ. նոյեմբերի 2-ին խորհրդարանի մշտական հանձնաժողովներում մեկնարկեցին 2021 թվականի գլխավոր ֆինանսական փաստաթղթի քննարկումները: «Չենք կարող ասել, որ ռազմական դրությունը որևէ ազդեցություն չունեցավ տնտեսության կամ բյուջեի վրա: Իհարկե, բյուջետային մուտքերի վրա ազդեցություն ունեցավ ու կունենա: Այսպիսով, պետք է մտածենք պարտքի շեմի մասին: Կարծում եմ, որ կգտնենք այն հաշվեկշիռը, որը հնարավորություն կտա այս իրավիճակից դուրս գալ, ինչպես նաև մարտահրավերից բխող ռիսկերը չեզոքացնել, կառավարել և ունենալ կայուն սոցիալ-տնտեսական իրավիճակ», - ընդգծեց փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը:
-
2020-09-11 08:47
Հայաստանում հայտարարվել է նախագծման մրցույթ՝ հանրապետության Ազգային ժողովի նոր մասնաշենքի կառուցման համար: Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում հայտնել է ԱԺ աշխատակազմի ղեկավար Տիգրան Գալստյանը, հաղորդում է «Նովոստի-Արմենիա»-ն։ Նա պարզաբանել է, որ մասնագիտական հանձնաժողովը բաղկացած է 10 հոգուց, որոնք ներկայացնում են Հայաստանի քաղաքաշինության կոմիտեն, Ազգային ժողովը, Երևանի քաղաքապետարանը և Ճարտարապետների պալատը: «Գնահատման հիմնական չափանիշը ոչ թե գնային առաջարկն է, այլ մասնագիտական անձնակազմը և մրցույթի հայտով ներկայացվող էսքիզ նախագիծը»,- պարզաբանել է նա:
-
2020-08-15 09:07
Դեռևս հուլիսի սկզբին Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Էդուարդ Հովհաննիսյանը լրագրողների հետ զրույցում խոստովանեց, որ հարկային պարտավորությունների գանձման հետ կապված իրավիճակը մտահոգիչ է։ Եվ բացատրեց դա, բնականաբար, կորոնավիրուսային իրողությամբ և անկում ապրող տնտեսության վրա դրա ազդեցությամբ։ Մինչդեռ այսօր արդեն ակնհայտ է, որ իրավիճակն այդ առումով առավել քան տագնապալի է։ Բյուջեի եկամուտներն էապես կրճատվում են, հարկային եկամուտները՝ այդ թվում։ Ընդ որում բյուջետային միջոցները ծախսվում են, ըստ էության, առանց հաշվի առնելու մուտքերի կրճատման գործոնը։