ՔՊ-ն ՌԴ-ի հետ համագործակցությանը նախընտրում է դաշինքը Բաքվի հետ
Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանն Alpha News-ի եթերում «Վերնագիր» հեղինակային հաղորդման ընթացքում ներկայացրել է թեմայի շուրջ մասնագիտական վերլուծություն, որում մասնավորապես ասվում է.
«Եթե ձեր անունը Արարատ Միրզոյան, Ալեն Սիմոնյան կամ Գևորգ Պապոյան չէ, և դուք չեք լուծում հստակ քաղաքական խնդիր՝ ստել սեփական քաղաքացիներին, ապա հասկանում եք, որ Երևանի և Մոսկվայի հարաբերությունները «Online» ռեժիմում կրում են հսկայական փոփոխություններ։ Խոսքը ոչ թե դիվանագիտական շփումների, այլ փոխհարաբերությունների նախկին մոդելի փլուզման մասին է։
Վերջին շրջանում հնչած մի շարք խորհրդանշական հայտարարություններ՝ ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Միխայիլ Կալուգինի մանրամասն հարցազրույցներից մինչև նախագահ Վլադիմիր Պուտինի ապրիլի 1-ի և մայիսի 9-ի ծրագրային ելույթները, ինչպես նաև ՌԴ Անվտանգության խորհրդից Ալեքսեյ Շևցովի և փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի մեկնաբանությունները, վկայում են Մոսկվայի՝ սկզբունքորեն նոր ռազմավարության անցնելու մասին։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ պաշտոնական Մոսկվան սկսել է հրապարակավ հնչեցնել հայ-ռուսական հարաբերությունների այն խնդրահարույց կողմերը, որոնք տարիներ շարունակ մնացել էին «փակ կաբինետների» ստվերում։ Սա պարզապես հռետորաբանության փոփոխություն չէ, այլ խորը համակարգային ճգնաժամի հստակ ազդանշան. երբ Հայաստանի գործող իշխանությունների հետ երկխոսությունը մտնում է փակուղի, Կրեմլը սկսում է ուղղակիորեն դիմել հայ հասարակությանը՝ բացելով խաղաթղթերը էներգետիկայի, լոգիստիկայի և անվտանգության հարցերում։
Այս «բաց դիվանագիտության» ամենազգայուն բլոկներից մեկը դարձավ տրանսպորտի և լոգիստիկայի ոլորտը։ «Հարավկովկասյան երկաթուղու» (ՀԿԵ) կոնցեսիայի վերաբերյալ ՌԴ ԱԳՆ պարզաբանումները նման են ձգձգված վեճում բոլոր հարցերի պատասխանները տալու փորձի։ Դիվանագետներն ընդգծում են, որ կոնցեսիայի հարցերը բարձր մակարդակով քննարկվել են դեռևս ապրիլի 1-ին, և բոլոր «մտահոգիչ պահերը» մանրամասն պարզաբանվել են։ Սակայն կարևոր է ոչ միայն գործի պաշտոնական կողմը, այլև տնտեսական հիմքը. Մոսկվան հիշեցնում է, որ 2008 թվականից ի վեր Հայաստանի երկաթուղային ցանցում ներդրել է շուրջ 30 միլիարդ ռուբլի՝ ապահովելով հազարավոր աշխատատեղեր և կայուն հարկային վճարումներ։
Շեշտադրումը, որ հենց ռուսական կառավարումն է հիմք ստեղծել տարածաշրջանային հաղորդակցությունների հնարավոր «ապաշրջափակման» համար, ուղղակիորեն հակասում է Հայաստանի իշխանությունների թեզերին՝ ռուսական ներկայության իբր սահմանափակող բնույթի մասին։ Այս հիշեցումն ուղղված է շարքային քաղաքացուն, ով օգտվում է Երևան-Գյումրի երթուղու նոր գնացքներից, այլ ոչ թե բարձրաստիճան պաշտոնյային։
Նմանատիպ իրավիճակ է ստեղծվում նաև էներգետիկ հատվածում։ «Ռոսատոմի» առաջարկը՝ նոր հզոր ԱԷԿ կառուցելու վերաբերյալ, Մոսկվայի կողմից ներկայացվում է որպես նախագիծ, որն ի վիճակի է փակել Հայաստանի կարիքները «մեկ դար առաջ»։ Այստեղ ռուսական կողմը ընդհանուր արտահայտություններից անցնում է կոնկրետ սոցիալ-տնտեսական կատեգորիաների՝ էժան սակագներ, արդյունաբերության բուռն աճ և տեխնոլոգիական ինքնիշխանություն։ Այն հիշատակումը, որ այս նախագծի իրականացումը բացառապես կախված է «Հայաստանի ղեկավարության կամքից», փաստացիորեն ապագա հնարավոր էներգետիկ դեֆիցիտի կամ էլեկտրաէներգիայի գների բարձրացման պատասխանատվությունը դնում է Նիկոլ Փաշինյանի թիմի վրա։ Մոսկվան ցույց է տալիս, որ իր «ռուսական առաջարկը» պարզապես աշխարհաքաղաքական կապվածություն չէ, այլ արդիականացման պրագմատիկ ուղի, ներառյալ պետական ծառայությունների և առողջապահության թվայնացումը՝ համաշխարհային ամենաառաջադեմ չափանիշներով։
Այս հայտարարությունների քաղաքական համատեքստը սերտորեն կապված է 2026 թվականի սպասվող ընտրական փուլի հետ։ Վլադիմիր Պուտինի խոսքերը «մեղմ և ինտելիգենտ բաժանման» անհրաժեշտության մասին՝ եվրասիական ինտեգրման փոխարեն Հայաստանի կողմից եվրոպական ուղին ընտրելու դեպքում, հնչում են որպես նախազգուշացում «երկու աթոռին նստելու» դարաշրջանի ավարտի մասին։ ՌԴ նախագահն ուղղակիորեն մատնանշում է այն հսկայական առավելությունները, որոնք Հայաստանը ստանում է ԵԱՏՄ շրջանակներում՝ գյուղատնտեսությունից մինչև միգրացիոն արտոնություններ։ Հաշվի առնելով, որ Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի հաջորդ նիստը նախատեսված է 2026 թվականի մայիսի վերջին, իսկ Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները՝ նույն տարվա հունիսի սկզբին, Մոսկվան փաստացիորեն սահմանում է նախընտրական քննարկումների օրակարգը։ Հայ ժողովրդին առաջարկում են «ամեն ինչ հաշվարկել» և կողմնորոշվել, թե որքանով է ձեռնտու դարերով ձևավորված կապերի կտրուկ խզումը՝ հանուն ԵՄ-ում մշուշոտ հեռանկարների։
Սակայն այս նոր բացահայտվածության ամենահետաքրքիր և պոտենցիալ պայթյունավտանգ կողմը կարող է դառնալ 2020 թվականի պատերազմի մասին ճշմարտությունը։ Մինչ օրս շատ մանրամասներ այն մասին, թե ինչն է նախորդել հակամարտությանը և ինչ է տեղի ունեցել պատերազմի ամենաօրհասական օրերին, մնացել են շահարկումների և փոխադարձ մեղադրանքների առարկա։ Եթե Մոսկվան որոշել է հանել տաբուն տնտեսական և ինտեգրացիոն հարցերի քննարկումից, ապա տրամաբանական է սպասել, որ հաջորդ քայլը կլինի 44-օրյա պատերազմի իրադարձությունների ռուսական տարբերակի մանրամասն շարադրանքը։ Հայ հասարակությունը, որը երկար տարիներ ապրում է տեղեկատվական վակուումի և մանիպուլյացիաների մեջ, անկասկած արժանի է իմանալու ճշմարտությունը այս ողբերգության մեջ յուրաքանչյուր խաղացողի դերի մասին։ Ո՞ր առաջարկներն են մերժվել Երևանի կողմից, ի՞նչ երաշխիքներ են տրվել և իրականում ի՞նչ է քննարկվել փակ դռների հետևում. այս հարցերի պատասխանները կարող են արմատապես փոխել իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներկայիս քաղաքական կուրսի ընկալումը։
Հայաստանը կանգնած է ճշմարտության պահի շեմին, որտեղ տնտեսական թվերն ու պատերազմի մասին փաստերը կդառնան գլխավոր փաստարկները երկրի ապագայի համար մղվող պայքարում։
Մտածե՛ք այդ մասին…»
